Computer-assisted translation (CAT) to podstawowe narzędzia w pracy wielu tłumaczy. Chociaż gros osób sądzi, że tłumaczenie wspomagane komputerowo (CAT) jest tzw. tłumaczeniem maszynowym (machine translation, MT), nie należy mylić tych dwóch pojęć. Czym jest więc CAT?

Algorytmy na pomoc tłumaczowi

CAT jest oprogramowaniem komputerowym, którego celem jest usprawnienie procesu przekładu. Oprogramowanie to ma wiele możliwości, jednak nigdy nie zastąpi umiejętności i wiedzy tłumacza. CAT może zawierać m.in. moduł sprawdzania pisowni (spellchecker), moduł sprawdzania gramatyki, elektroniczne słowniki, bazy terminologiczne, programy do zarządzania pamięcią tłumaczeń, oprogramowania do zarządzania projektami, czy programy konkordancyjne. W zależności od potrzeb, użytkownicy korzystający z CAT mogą łatwiej zarządzać wszystkimi wersjami tłumaczeń, czy w szybki i sprawny sposób poruszać się w zasobach tekstów i terminów dostępnych w bazach.

Tłumaczenia maszynowe w CAT

CAT jest narzędziem dużo szerszym od narzędzi tłumaczeń maszynowych. W przeciwieństwie do CAT, MT w procesie translacji wykorzystuje wyłącznie automatyczne algorytmy. W efekcie tłumaczenia maszynowe cechują się słabą jakością (szczególnie gramatyczną), nie uwzględniają kontekstu, metafor, czy różnic językowych. Wiele z oprogramowań CAT zawiera jednak opcję tłumaczenia maszynowego, ponieważ pozwala ona na szybką orientację w ogólnym znaczeniu tekstu.

Dlaczego warto korzystać z oprogramowania CAT?

Na rynku dostępnych jest bardzo wiele programów CAT, a wybór najlepszego jest sprawą indywidualną. Wszystko zależy od rodzaju tekstu do tłumaczenia, jego tematyki, a przede wszystkim indywidualnych potrzeb użytkownika. Wśród najpopularniejszych programów, z których korzystają profesjonaliści, należy wymienić SDL Trados, MemoQ, Wordfast Pro oraz Across.

Głównym walorem korzystania z narzędzi CAT jest poprawa efektywności i tempa pracy. Ponadto, możliwość tworzenia własnych słowników i zapisywanie swoich tekstów w pamięci tłumaczeniowej nie byłoby możliwe w zwykłym edytorze tekstu. To właśnie pamięć tłumaczeniowa umożliwiająca szybkie wykorzystanie podobnych fraz i zdań do kolejnych translacji jest najbardziej ceniona przez entuzjastów CAT.

Nowe technologie wkraczają w każdą dziedzinę naszego życia. W pracy tłumacza mogą być przydatnym narzędziem, jednak nigdy nie powinny zastąpić intuicji, wiedzy i doświadczenia człowieka. Język jest zjawiskiem, które, na szczęście, nie daje się w całości objąć algorytmami.